گل جالیز با نام علمی Orobanche spp یک نوع علف هرز و انگل یکساله است که به ریشه گیاهان زراعی حمله می کند.ساقه های گوشتی و برگ هایی فلس مانند دارد.گل جالیز کلروفیل ندارد و توسط بذر گسترش می یابد. بذر این گیاه بسیار ریز است و می تواند سالها در خاک باقی بماند بدون آنکه جوانه بزند و بصورت انگل روی ریشه بعضی گیاهان زندگی می کند ; عمق ریشه ها در این گیاه به عمق ریشه گیاه میزبان بستگی دارد.
این انگل خطرناک باعث تضعیف گیاه ,کاهش عملکرد و حتی از بین رفتن کامل محصول می شود.در استان های جنوبی بدلیل اینکه خسارات زیادی به مزارع گوجه وارد کرده به آن سرطان مزرعه می گویند.
ما در این مقاله علت های رشد و نشانه های گل جالیز را بررسی می کنیم و روش های کنترل آن را می گوییم.در انتها نیز نظر کارشناسان وینگر برای مهار این انگل را بیان می کنیم.
رشد گل جالیز
این انگل با چسبیدن به ریشه گیاه میزبان رشد می کند و ساقه تولید می کند ; سپس ساقه تولیدی به شکل مارچوبه ای روی سطح زمین رشد می کند.همزمان ریشه اصلی انگل رشد می کند و ریشه ثانویه تولید می کند تا ریشه گیاهان دیگر را نیز آلوده کند. تقریبا در دو ماه زمان بعد از ظهور ساقه ها ;گل و بذر رشد کرده و بالغ می شوند و سپس منتشر شده و سایر گیاهان را نیز آلوده می کند.
علت رشد گل جالیز
گل جالیز بدلیل نداشتن کلروفیل توانایی فتوسنتز ندارد بنابراین برای ادامه زندگی کاملا به ریشه گیاه میزبان وابسته است. بذرهای این انگل بسیار مقاوم است و جوانه زنی زمانی آغاز می شود که ریشه گیاه میزبان ترکیبات خاصی به خاک ترشح کند این برای بذر نشانه آن است که میزبان مناسبی در این نزدیکی وجود دارد ,خود را به آن می رساند و رشد می کند.
گل جالیز معمولا در مزارع صیفی جات مانند گوجه فرنگی ,سیب زمینی و فلفل دلمه ای دیده می شود.
نشانه های گل جالیز در مزرعه
گل جالیز در زیر خاک رشد می کند و از ابتدا قابل تشخیص و شناسایی نیست و تا ظهور علائم ظاهری نمی توان به ظهور آن پی برد.
_علائم اولیه گل جالیز روی گیاهان میزبان :
*زرد شدن برگ ها
*رنگ پریدگی عمومی بوته
*پژمردگی در ساعت گرم روز
*کاهش رشد رویشی و کوتاهی بوته ها
*ضعیف شدن شاخه ها
*کاهش شادابی عمومی گیاه
*خشک یا پژمرده شدن ناگهانی بوته ها
*کاهش عملکرد و کیفیت محصول
*در موارد خیلی شدید نابودی کامل زمین
کنترل گل جالیز
گل جالیز یکی از بزرگترین مشکلات کشاورزانی است که کشت صیفی جات دارند. بدلیل ارتباط تنگاتنگ بین این انگل و میزبان مهار این انگل بسیار مشکل است و درواقع بدلیل عدم انتشار بذر و جلوگیری از آلودگی برای سال های بعد است.
از آنجائی که بیماری زایی زیر زمین اتفاق می افتد ,خسارت عمده به محصول قبل از مشاهده روی خاک است و مانع از تدابیر پیشگیرانه می شود.
برای مبارزه و کنترل گل جالیز روش های مختلفی وجود دارد و مواردی که در اینجا ذکر می شود بسته به شرایط هر منطقه کارایی متفاوتی دارد.
+بهداشت مزرعه : بهداشت مزرعه مهمترین روش پیشگیری و کنترل گل جالیز است.بذرهای این انگل بسیار ریز بوده و قدرت چسبندگی بالایی دارند. این بذر ها به راحتی با باد ,آب, حشرات و حتی ماشین آلات کشاورزی جابجا می شوند.
+حفظ تناوب زراعی در زمین های آلوده : استفاده از تناوب با گیاهان غیر حساس حداقل به مدت 2 سال تا حدودی موثر است. برای مثال میزبان های گل جالیز گوجه فرنگی , خیار و خربزه است و می توان بعنوان تناوب از گیاهان کتان , یونجه و ذرت استفاده کرد.
+تغذیه متناسب برای مزرعه آلوده : PH بالا و حاصلخیزی کم خاک , موجب عدم جذب عناصر غذایی از طرف گیاه و ضعیف شدن آن می شود در نتیجه حضور گل جالیز در مزرعه تشدید می شود. تغذیه مناسب گیاه از هنگام کاشت و در طی رشد محصول حائز اهمیت است و تا حدودی میزان خسارت را کاهش می دهد.
+وجین دستی گل جالیز : حذف کردن گل جالیز از سطح خاک با یک ابزار برنده روشی موثر برای کنترل است.بیرون بردن اندام های قطع شده از مزرعه نیز اهمیت دارد زیرا در صورت نداشتن اتصال هم می توانند تولید بذر کنند. گل جالیز را نمی توان از ریشه قطع کرد زیرا به گیاه میزبان آسیب می رساند.
برای درمان گل جالیز راه حل شیمیایی قطعی وجود ندارد بدلیل اینکه گل جالیز ریشه ای ندارد و راه تکثیر آن از طریق بذر است و تنها راه حل های مکانیکی و تغذیه ای چاره کار هستند.
